Joods Enschede 1940-1945
de Synagoge van
Enschede




Stichting Synagoge Enschede


Enschedese Joden 1940-1945
Mauthausen77
totaal Oostenrijk-->77
Auschwitz298
Sobibor194
Monowitz2
Warschau1
Lublin1
Onbekend3
totaal Polen-->499
Bergen-Belsen9
Dachau4
Blechhammer3
Bobrek3
Buchenwald2
Birkenau2
Reisa1
Flossenburg1
Neukirch1
Wiesau1
Benthen1
Troblitz1
Gross-Rosen1
totaal Duitsland-->30
Litomerice1
totaal Tsjechoslov.-->1
Midden-Europa22
totaal Midden-Europa-->22
-----
totaal overleden elders-->629
overleden Enschede23
overleden Vucht1
-----
totaal overleden Nederl.-->24
Vertrokken elders in NL27
Teruggekeerd/Ondergedoken490
Administratief verdwenen198
-----
Totaal-->1368


  Joodse gemeente 1940-1945

Op welke wijze de Duitsers met de Joden, in de door hen bezette gebieden, zijn omgegaan is genoegzaam bekend. De Joden van Enschede werden dan ook al snel geconfronteerd met allerlei maatregelen die hen het leven onaangenaam moesten maken. Zij mochten niet meer in theaters, schouwburgen, bioscopen, parken, café's en restaurants komen. Zij moesten radio's en fietsen inleveren, hun kinderen mochten de normale scholen niet meer bezoeken, ze mochten geen "arisch" huispersoneel meer hebben, hun geld en bedrijven werden in beslag genomen.

Toen na een sabotagedaad, (het doorsnijden van telefoonlijnen), op 13 september 1941, de Duitsers een daad wilden stellen, werden in heel Twente 118 Joodse mannen opgepakt, die allen naar het kamp Mauthausen werden gebracht. Voor het einde van dat jaar waren allen vermoord. Vijfenzeventig van hen kwamen uit Enschede! Begin juli 1942 stonden er 1214 inwoners van Enschede bij de bezetter geregistreerd, die naar de maatstaven van de duitse ideologie, als Jood werden beschouwd en voor deportatie in aanmerking kwamen. Telt men de vermoorden van Mauthausen daarbij, dan moeten er bij het begin van de oorlog in mei 1940, meer dan 1300 joden in Enschede hebben gewoond.

In zijn boek "Enschede 1940-1945" maakt de schrijver T. Wiegman de balans op over het aantal Joodse stadgenoten. Hij komt tot 630, maar meldt daarbij dat er ook nog 198 "administratief verdwenen" zouden zijn. Nader onderzoek, nog niet geheel voltooid, toont aan dat er minstens 740 Joodse inwoners van Enschede in de oorlog omgebracht zijn. De naar schatting 560 overlevenden hebben het vege lijf kunnen redden door een moeizame vlucht naar het buitenland, door onder te duiken, daarbij geholpen door Nederlanders die daarbij hun eigen leven op het spel zetten. Een enkeling overleefde de kampen.

Een boeiende documentaire over de rol die de Joodsche Raad van Enschede daarbij gespeeld heeft, werd op 15 augustus 2001 door de RVU op Nederland 3 uitgezonden.
externe link
"Van Onmacht Naar Kracht", 2001 RVU 
Op de site over de Joodsche Raad Enschede is veel na te lezen over dit onderwerp:
externe link
Joodsche Raad Enschede 
externe link
"Kinderen van de rekening". Joods schoolleven in Twente gedurende de bezetting 
"Geen Kinderspel"
25 januari t/m 19 maart 2006 
Begrip: Oorlogsmonument  - Begrip: Mauthausen  - Begrip: Demografie